Размер шрифта: A A A
Цвет сайта: A A A A

Markaziy bankning “Tijorat banklari kapitalining monandligiga qo'yiladigan talablar to'g'risida”gi nizomga sharh

Yangilangan sana:  19 May 2019, 13:40

O'zbekiston Respublikasi Prezidentining “2011-2015 yillarda Respublika moliya-bank tizimini yanada isloh qilish va barqarorligini oshirish hamda yuqori xalqaro reyting ko'rsatkichlariga erishishning ustuvor yo'nalishlari to'g'risida” 2010 yil 26 noyabrdagi PQ-1438-sonli va “Tijorat banklarining moliyaviy barqarorligini yanada oshirish va ularning resurs bazasini rivojlantirish chora-tadbirlari to'g'risida” 2015 yil 6 maydagi PQ-2344-sonli Qarorlariga asosan, moliya bank faoliyatining normativ-huquqiy bazasini yanada takomillashtirish, xususan umum qabul qilingan xalqaro me'yor va standartlarga muvofiq bank faoliyatini tashkil etishning yanada yuqori darajaga chiqishini ta'minlashning asosiy yo'nalishlaridan biri hisoblanadi.

Jumladan, yuqoridagi Qarorlar talablariga asosan, bank nazorati bo'yicha Bazel qo'mitasining yangi tavsiyalariga (Bazel III standartlari) muvofiq, tijorat banklarining kapitali monandligiga nisbatan qo'yilgan talablarni oshirish belgilangan.

Mazkur vazifalar ijrosini ta'minlash maqsadida, Markaziy bank tomonidan Jahon banki va Halqaro valyuta jamg'armasining halqaro ekspertlari bilan birgalikda respublika bank nazoratiga oid me'yoriy xujjatlarni xalqaro standartlar, shu jumladan bank nazorati bo'yicha Bazel qo'mitasining yangi tavsiyalari asosida takomillashtirilgan.

Ushbu loyiha doirasida xalqaro moliya institutlari ekspertlari tomonidan respublika bank nazoratini takomillashtirish va xalqaro Bazel qo'mitasining yangi tavsiyalarini joriy qilish bo'yicha berilgan tavsiyalariga asosan O'zbekiston Respublikasi Markaziy bankining Boshqaruvining 2015 yil 13 iyundagi 14/3-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Tijorat banklari kapitalining monandligiga qo'yiladigan talablar to'g'risida”gi Nizom O'zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida 2015 yil 6 iyulda 2693-son bilan davlat ro'yxatiga olingan.

Markaziy bankning ushbu Nizomi Bazel qo'mitasining yangi tavsiyalariga bosqichma-bosqich o'tishni nazarda tutadi.

Xususan, bankning I darajali kapitali I darajali asosiy kapital va I darajali qo'shimcha kapitalni o'z ichiga oladi. I darajali asosiy kapitali regulyativ kapitalning 60 foizidan kam bo'lmasligi belgilandi hamda I darajali kapital regulyativ kapitalning 75 foizini yoki undan ko'pini tashkil etishi kerakligi belgilangan bo'lib, mazkur talab 2015 yilning 1 sentyabridan boshlab kuchga kiritilishi belgilab berilgan.

Shu bilan birga bank I darajali asosiy kapitali tarkibida to'liq to'langan va muomalaga kiritilgan oddiy aktsiyalar, taqsimlanmagan foyda va devalvatsiya zaxirasi kiritilganligi inobatga olinsa, bank kapitali tarkibida barqaror bo'lgan kapitalga bo'lgan talabni yanada kuchaytiradi.

Shuningdek, barqaror kapital bazasini shakllantirish maqsadida, regulyativ kapitaldan qilingan chegirmalar I darajali kapitaldan chegiriladi.

Bank kapitalini oshirish maqsadida hamda Bazel 3 tavsiyalariga muvofiq, har bir bankda moliyaviy-iqtisodiy inqirozlar yuzaga kelganda, ehtimoliy yo'qotishlarni qoplash uchun jami aktivlarning 3,0 foizidan kam bo'lmagan miqdorda konservatsiya buferi tashkil qilinishini hisobga olgan holda bankning regulyativ kapitalini, I darajali kapitalini va I darajali asosiy kapitalini yilma-yil oshirib borishi ko'zda tutilgan. Jumladan,

2016 yil 1 yanvardan boshlab regulyativ kapitalning monandlik koeffitsienti (K1)ning eng kichik darajasi 0,115 (11,5 foiz) miqdorida belgilangan bo'lib, banklar tavakkalchilikni hisobga olgan holdagi aktivlarning 3,0 foizi miqdoridagi kapitalni konservatsiya qilish buferini hisobga olgan holda ushbu ko'satkich 2017 yilning yanvaridan 0,125 (12,5 foiz), 2018 yilning 1 yanvaridan 0,135 (13,5 foiz), va 2019 yil 1 yanvardan boshlab K1 ning eng kichik darajasini 0,145 (14,5 foiz) miqdorida ta'minlashlari lozim.

Ushbu nizomda Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkilotiga (IHTT) kiruvchi mamlakatlar iqtisodiyotida bo'layotgan keskin o'zgarishlar ularga respublikamiz banklari tomonidan joylashtirilgan mablag'lar bo'yicha tavakkalchilik darajasini oshishiga olib kelmoqda.

Shu bois mazkur nizomda ushbu mamlakatlar ro'yxati O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan tahlillar asosida tavakkalchilik darajasi past bo'lgan mamlakatlar belgilab olinishi ko'zda tutilgan.

Shuningdek, bank kapitalini monandligiga qo'yilgan talablarni oshirilishi bilan:

tijorat banklari o'z kapitalini, xususan ustav kapitalini oshirishga harakat qilishadi;

tijorat banklari olgan yillik foydasini bank kapitallashuvini oshirishga yo'naltiradi va buning natijasida tijorat banklarida kreditlar berish uchun barqaror resurslar shakllanadi.

Bank uchun ko'proq kapital talab etadigan yuqori riskka tortilgan aktivlar salmog'ini (muddati o'tgan, sud jarayonidagi kreditlarni undirish va bank balansiga olingan mol-mulklar) kamaytirish choralari yanada kuchaytiriladi va ushbu qaytgan mablag'larni yangi kreditlarga yo'naltirish imkoniyati tug'iladi va pirovardida tijorat banklarining omonatchilari va kreditorlarining manfaatlarini yanada himoya qilinishini ta'minlaydi.

Ushbu Nizom kuchga kirishi munosabati bilan Markaziy bankning “Tijorat banklari kapitalining etarliligiga qo'yiladigan talablar to'g'risidagi Nizomi (ro'yxat raqami 949, 25.07.2000 y.) va unga o'zgartirish va qo'shimchalarni o'z kuchini yo'qotgan deb topish to'g'risida”gi Qarori o'rnatilgan tartibda Adliya vazirligidan 2015 yil 6 iyulda 949-8-sonli bilan ro'yxatdan o'tkazilgan.

Yuqoridagi nizomlar rasmiy e'lon qilingan kundan boshlab uch oydan keyin kuchga kiradi.

Ro’yxatdan o’tish muddati: 04 fevral 2016 y.
docx 13.9 КБ
Yuklab olish



 
USD = 10490.65
+12.79
EUR = 12513.25
-93.71
RUB = 140.52
-1.32
GBP = 14499.13
-95.48
JPY = 96.73
-0.88
CHF = 11288.77
-61.96
CNY = 1617.98
-1.6
Barcha valyutalar
Online доступ к общедоступным информационным ресурсам ЦБ РУз в сети Интернет, с возможностью просматривать и получать обновленную информацию, в том числе сведения о курсах валют.
Belgilangan matnni tinglash uchun quyidagi tugmani bosing Powered by X