Assalomu alaykum hurmatli matbuot anjumani ishtirokchilari!
Bugun Markaziy bank boshqaruvining tayanch yigʻilishida joriy va kutilayotgan ichki hamda tashqi iqtisodiy sharoitlar, shuningdek, ular asosida yangilangan makroiqtisodiy prognozlar batafsil koʻrib chiqildi.
Muhokamalardan kelib chiqib, Markaziy bank Boshqaruvi asosiy stavkani yillik 14 foiz darajasida saqlab qolish toʻgʻrisida qaror qabul qildi. Ushbu qarorimiz quyidagilar bilan izohlanadi.
Birinchidan, inflyatsiyaning pasayish trayektoriyasi davom etayotgani bilan bir qatorda xizmatlar inflyatsiyasi tomonidan xatarlar saqlanib qolmoqda.
2025-yilda umumiy inflyatsiya darajasi pasayish trayektoriyasida shakllanib, yil boshidagi 9,8 foizdan dekabr oyida 7,3 foizgacha pasaydi va prognoz doirasida boʻldi.
Isteʼmol savatining asosiy komponentlari kesimida
2025-yilda nooziq-ovqat tovarlari inflyatsiyasi asosiy pasaytiruvchi ahamiyatga ega boʻldi va yillik 5,1 foizni tashkil etdi. Oziq-ovqat tovarlari inflyatsiyasi esa 2024-yilga nisbatan shakllanib, 5,5 foizni tashkil etdi.
Umuman olganda, 2025-yilda isteʼmol savatining uchdan ikki qismining narxlari oshishi 2024-yildagi darajasidan past boʻldi. Bu narxlar barqarorligi keng qamrovli tus olayotganini bildiradi.
Inflyatsiyaning pasayishiga:
· qatʼiy pul-kredit sharoitlari,
· import inflyatsiyasini pasayishi,
· bazaviy inflyatsiyaning sekinlashishi asosiy hissa qoʻshdi.
Dekabr oyida bazaviy inflyatsiya yillik 5,7 foizgacha sekinlashdi.
Shu bilan birga, xizmatlar sohasida inflyatsiya maʼlum darajada sekinlashganiga qaramasdan, talab omillari taʼsirida hanuz umumiy inflyatsiyadan yuqori darajada saqlanib qolmoqda.
Xizmatlar inflyatsiyasi energiya tariflari erkinlashtirilishining navbatdagi bosqichi hisobiga 13,9 foizgacha oshdi.
Yuqoridagi omillarni hisobga olib, yangilangan makroiqtisodiy prognozlarimizga koʻra, 2026-yilda umumiy inflyatsiya 6,5 foiz atrofida shakllanishi prognoz qilinmoqda.
Shu bilan birga, aholi va tadbirkorlik subyektlarining inflyatsion kutilmalari 2025-yil davomida pasayish tendensiyasini namoyon etgan boʻlsa, dekabr oyida biroz oshdi. Dekabr oyi yakunlari boʻyicha aholi kutilmalari 11,5 foizni, tadbirkorlar kutilmalari esa 11,1 foizni tashkil etdi.
Kutilmalar amaldagi inflyatsiya darajasidan yuqori saqlanib qolmoqda. Bu esa inflyatsiyani barqaror ravishda maqsadli darajagacha pasaytirish uchun pul-kredit sharoitlarini yetarlicha qatʼiy saqlab qolish zarurligini koʻrsatadi.
Ikkinchidan, iqtisodiyotda yuqori isteʼmol va investitsion faollik saqlanib qolmoqda.
2025-yil yakunlari boʻyicha iqtisodiy oʻsish surʼatlari
7,7 foizni tashkil qildi va prognozlardan yuqoriroq shakllandi.
Asosiy kapitalga investitsiyalar hajmi yuqori surʼatlarda oʻsishi iqtisodiy oʻsishni qoʻllab quvvatlagan muhim omillardan boʻldi. Bu, oʻz navbatida, kelgusida ichki bozorda tovar va xizmatlar taklifining ortishiga yordam beradi.
Isteʼmol kayfiyatini oʻrganish boʻyicha soʻrovlar natijalarida tadbirkorlarning aksariyat qismi 2026-yilda ham makroiqtisodiy vaziyat yaxshilanishiga ishonch bildirib faoliyatini kengaytirishini bildirgan (Biznes kayfiyati sharhi, 2025-yil III chorak).
2025-yil yakunlari boʻyicha:
Iqtisodiyotga ajratilgan jami kreditlar
2024-yilga nisbatan
35,8 foizga oshib (YAIM nominal oʻsish surʼatidan yuqori), 390 trln soʻmni tashkil etdi.
Natijada iqtisodiyotdagi jami kredit qoʻyilmalari qoldigʻi
665 trln soʻmga yetdi. Bunda milliy valyutadagi kreditlar qoldigʻi
22,3 foizga oshdi;
Aholiga ajratilgan chakana kreditlar, jumladan mikrokreditlar va kredit kartalari boʻyicha oʻsish surʼatlarining yuqoriligi kelgusida talab tomonidan inflyatsion bosimlarni oshirishi mumkin.
Biz bu borada makroprudensial choralarni kuchaytirdik. Ushbu choralar chakana kreditlar oʻsishi surʼatini muvozanatlashtirishi uchun maʼlum vaqt talab etiladi.
2025-yilda umumiy eksport hajmi 33,8 mlrd dollarni tashkil etib, 2024-yilga nisbatan 24 foizga oshdi. Bunda oltinsiz eksport 24 mlrd dollarga yetib, oʻtgan davrga nisbatan 21 foizga oshdi.
Isteʼmol faolligini qoʻllab-quvvatlayotgan yana bir muhim omil bu aholining daromadlari oshishi boʻlmoqda. 2025-yilda aholining umumiy daromadlari 18,9 foizga, real hisobda esa 9,2 foizga oshdi.
Bunda aholi daromadlari oʻsishiga yuqori investitsion faollik, ish haqlarining oshishi, shuningdek xorijiy pul oʻtkazmalari hajmining oʻsishi asosiy drayverlar boʻlib xizmat qilmoqda.
Iqtisodiy faollikning yuqori surʼatlari banklar orqali amalga oshirilgan toʻlovlar hamda savdo-pullik xizmatlardan tushumlar dinamikasida ham oʻz aksini topmoqda.
Yuqoridagi omillarni inobatga olib, yangilangan prognozlarga koʻra, 2026-yil yakunlari boʻyicha yalpi ichki mahsulotning real oʻsishi 6,5-7 foiz atrofida boʻlishi kutilmoqda.
Uchinchidan, tashqi moliyaviy sharoitlar yumshab borilishi kutilmoqda. Real samarali almashuv kursiga nisbatan yuqori bosimlar kutilmayapti.
Tashqi iqtisodiy muhit umumiy hisobda nisbatan qulay boʻlsa-da, geosiyosiy noaniqliklar, ayrim tovar bozorlarida taklif cheklovlari va tashqi talab bilan bogʻliq xatarlar saqlanib qolmoqda.
Xalqaro moliya tashkilotlari hisob-kitoblariga koʻra,
2026-yilda global iqtisodiy oʻsish 3,3 foiz atrofida boʻlishi prognoz qilinmoqda.
Qatʼiy moliyaviy sharoitlar va mehnat bozorlarining muvozanatlashishi taʼsirida global inflyatsiyaning pasayuvchi tendensiyasi 2026-yilda ham davom etishi (3,8 foiz) kutilmoqda.
Jahon oziq-ovqat narxlari indeksida (FAO) pasayish qayd etildi, shu bilan birga, yogʻ mahsulotlari narxlari oshishi boʻyicha xatarlar saqlanib qolmoqda.
Yetakchi markaziy banklar inflyatsiya darajasi pasayib borishi bilan pul-kredit sharoitlarini yumshatish fazasini ehtiyotkorona davom ettirmoqda.
Bu, oʻz navbatida, kelgusida tashqi moliyaviy resurslar narxining pasayishiga hamda jalb etish imkoniyatlarining ortishiga xizmat qilish ehtimoli yuqori.
Ekportdan tushumlar, xorijiy kreditlar va pul oʻtkazmalari orqali kirib kelgan valyuta mablagʻlari, oʻz navbatida, ichki valyuta bozorida talab va taklif muvozanatlashuviga yordam berib, soʻm almashuv kursining barqaror shakllanishida muhim ahamiyat kasb etdi va 2025-yilda milliy valyutaning yillik mustahkamlanishi 6,9 foizni tashkil etdi.
Umuman olganda, 2025-yilda real samarali almashuv kursi dinamikasi nisbatan muvozanatli shakllandi. Bu inflyatsiyaning bosqichma-bosqich sekinlashishi va uning asosiy savdo hamkorlari oʻrtacha darajasiga yaqinlashishi, shuningdek, savdo hamkorlari valyutalarining mustahkamlanishiga mutanosib ravishda soʻmning moʻtadil mustahkamlanishi bilan izohlanadi.
Savdo-hamkorlardagi joriy iqtisodiy tendensiyalar va kutilmalarni inobatga olib, kelgusi oylarda soʻmning real almashuv kursiga nisbatan yuqori bosimlar kuzatilmasligi kutilmoqda.
Toʻrtinchidan, pul bozoridagi sharoitlar nisbatan qatʼiy fazada shakllanib, milliy jamgʻarmalar oshib borishiga xizmat qilmoqda.
Bank tizimida qisqa muddatli likvidlik profitsitining saqlanib qolishi fonida likvidlikni tartibga solish operatsiyalarini jadallashtirilishi pul bozori stavkalari asosiy stavkaga yaqin 13,5-13,8 foiz atrofida shakllanishini taʼminladi.
Depozit instrumentlari boʻyicha real foiz stavkalarining yuqori shakllanayotganligi iqtisodiyotda jamgʻarishga boʻlgan moyillikni ragʻbatlantirmoqda. Soʻnggi chorakda inflyatsion kutilmalar pasayishi hisobiga dekabrda depozitlar boʻyicha real stavka 8,2 foizga teng boʻldi.
Aholining banklardagi jami depozitlari 2024-yildagi 114 trln soʻmdan 2025-yilda 152 trln soʻmgacha yoki 34 foizga oshdi.
Bank depozitlari hajmining yuqori oʻsish surʼatlari joriy yilda ham saqlanib qolishi kutilmoqda.
Umuman olganda, depozitlarning ortishi birinchi navbatda, barqaror iqtisodiy oʻsishni qoʻllab-quvvatlashga, investitsion va ishlab chiqarish loyihalarini moliyalashtirishga xizmat qiladi.
Yuqori yalpi talab omillari xususan, fiskal ragʻbatlantirishlar hamda yuqori chakana kreditlash surʼatlari sharoitida asosiy stavkani joriy qatʼiy darajada saqlab qolish inflyatsion xatarlarni jilovlashga xizmat qiladi.
Markaziy bank kelgusida ham inflyatsiya dinamikasi, inflyatsion kutilmalar, yalpi talab va tashqi xatarlarni diqqat bilan kuzatib boradi.
Kelgusi choraklarda ham inflyatsiya va inflyatsion kutilmalar barqaror pasayishda davom etgan taqdirda, tartibga solinadigan narxlar oʻzgarishidan kelib chiqib, pul-kredit sharoitlari qatʼiyligini saqlab qolgan holda asosiy stavkani pasayish tomonga koʻrib chiqish imkoniyatlari yuzaga keladi.
Markaziy bankning pul-kredit siyosati inflyatsiyani oʻrta muddatda 5 foizlik maqsadli darajagacha pasaytirish, makroiqtisodiy barqarorlikni taʼminlash va aholining xarid qobiliyatini saqlashga qaratilgan boʻlib qoladi.
Eʼtiboringiz uchun rahmat!
